Chiếu sáng chiếm tới 25,3% tổng năng lượng tiêu thụ của Việt Nam. Chiếu sáng toàn cầu chiếm 19% tổng điện năng tiêu thụ trên thế giới.

Chiếu sáng chiếm tới 25,3% tổng năng lượng tiêu thụ của Việt Nam. Chiếu sáng toàn cầu chiếm 19% tổng điện năng tiêu thụ trên thế giới. Do nhận thức và mối quan tâm về vấn đề biến đổi khí hậu ngày càng cao, hiệu suất năng lượng được xem là giải pháp chính cho mục tiêu giảm phát thải. Vì chiếu sáng chiếm tỷ lệ lớn nên nhu cầu về thiết bị chiếu sáng hiệu suất cao tăng lên đáng kể, phần lớn là nhờ những nỗ lực phối hợp của các nhà tài trợ lớn trong việc thúc đẩy phát triển thiết bị chiếu sáng hiệu suất cao. Ví dụ, Ngân hàng phát triển Châu á (ADB) đang triển khai chương trình phân phối 30 triệu bóng đèn compact (CFL) tại Pakistan và chương trình phân phối 22 triệu bóng đèn compact (CFL) tại Philipines.
Tuy nhiên, nhu cầu về các thiết bị chiếu sáng hiệu suất cao tăng lên sẽ làm tăng áp lực đối với các nhà sản xuất trong việc nâng cao hiệu quả và hiệu suất năng lượng cho thiết bị của mình. Ví dụ, gần đây Bộ Năng Lượng (DOE) Mỹ đã treo giải thưởng 10 triệu đô la và một loạt các dự án chiếu sáng của chính phủ hỗ trợ cho các công ty sản xuất thiết bị chiếu sáng mà có thể sản xuất đèn LED có chất lượng và mức độ chiếu sáng tương đương với đèn sợi đốt 60W nhưng chỉ tiêu thụ 10W.
Việc nâng cao chất lượng các sản phẩm chiếu sáng, vì thế sẽ hứa hẹn mang lại thị phần lớn hơn cho các nhà sản xuất biết đầu tư vào nghiên cứu & phát triển (R&D) để sản xuất các sản phẩm chiếu sáng chất lượng cao.
Hiện nay, một số nhà máy Việt nam sản xuất và cung cấp các sản phẩm chiếu sáng hiệu suất cao cho thị trường trong nước và quốc tế. Điều đáng chú ý là ngành chiếu sáng trong nước là một lĩnh vực mang lại nhiều triệu đô la và có thể làm giảm áp lực đối với việc cung cấp năng lượng cũng như góp phần đáng kể làm giảm phát thải nhà kính. Dự kiến, giá trị xuất khẩu của các nhà sản xuất chiếu sáng trong nước có thể tăng 20% - 30% từ việc nâng cao chất lượng sản phẩm với giá thành hợp lý.
Tuy nhiên có một số thách thức mà các nhà sản xuất trong nước sẽ phải đối mặt trong những ngành sản xuất dễ sinh lợi nhưng có tính cạnh tranh cao, cụ thể là:
• Trình độ công nghệ: Phần lớn các thiết bị chiếu sáng hiệu suất cao của Việt Nam mới ở trình độ trung bình thấp. Khi xem xét khuynh hướng phát triển hướng tới việc sử dụng các thiết bị chiếu sáng hiệu suất cao chất lượng tốt, các nhà sản xuất của Việt nam có thể sẽ mất đi những cơ hội về thị phần ở Châu Âu và Châu Mỹ nếu họ không theo kịp tốc độ phát triển công nghệ.
• Một thách thức khác mà ngành chiếu sáng trong nước gặp phải là sự cạnh tranh không tương xứng của các sản phẩm nhập khẩu và sản xuất trong nước với chất lượng thấp, giá rẻ. Sự tràn ngập phi pháp của các sản phẩm giá rẻ này làm thị trường bị đảo lộn thêm bởi những khách hàng không thể phân biệt được lợi ích của sản phẩm chất lượng cao.
Bộ Công Thương (MOIT) đã bắt đầu giải quyết vấn đề này bằng cách đưa ra tiêu chuẩn hiệu suất năng lượng tối thiểu (MEPS) và chương trình chứng nhận, dán nhãn sản phẩm. Theo đó, hầu hết các sản phẩm chiếu sáng sản xuất trong nước có chất lượng tốt đã được công nhận thông qua việc cấp chứng chỉ và dán nhãn tiết kiệm năng lượng. Tuy vậy, hiện nay các thiết bị và cơ sở hạ tầng dùng để đo lường, kiểm chuẩn tại Việt Nam vẫn chưa đầy đủ để có thể hỗ trợ cho việc thực hiện hiệu quả chương trình dán nhãn và tiêu chuẩn.
Một điểm nữa không kém phần quan trọng là ngành chiếu sáng quốc tế đang thay đổi nhanh chóng và thị trường trở nên cạnh tranh hơn. Hàng năm, có nhiều loại đèn chiếu sáng hiệu suất cao được phát triển và đưa ra thị trường. Trong khi đó, sản xuất bóng đèn chiếu sáng hiệu suất cao và các thiết bị phụ trợ đi kèm trong nước được xem là cơ sở thiết yếu cho việc chuyển đổi thị trường về lâu dài và có vẻ như, các nhà sản xuất trong nước không đủ năng lực để lập ra một kế hoạch đổi mới công nghệ nhằm theo kịp nhu cầu của thị trường hiện tại.
Dự án VEEPL hỗ trợ nâng cao chất lượng các thiết bị chiếu sáng sản xuất  trong nước.
Dự án Chiếu sáng công cộng hiệu suất cao tại Việt Nam (VEEPL) là nỗ lực chung giữa Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF) và các đối tác Việt Nam, nhằm mục đích khuyến khích việc ứng dụng các hoạt động tiết kiệm năng lượng trong Chiếu sáng công cộng tại Việt Nam, thông qua đó làm giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực công.
Kể từ giai đoạn khởi động năm 2006, dự án VEEPL đã có nhiều nỗ lực hỗ trợ các nhà sản xuất sản phẩm chiếu sáng trong nước, cùng với những sáng kiến của họ để nâng cao chất lượng sản phẩm. Với sự hỗ trợ kỹ thuật của dự án VEEPL, 04 nhà sản xuất trong nước bao gồm: Ralaco, Điện Quang, VINAKIP và HAPULICO đã đầu tư kinh phí, nhân lực vào lĩnh vực nghiên cứu và phát triển (R&D). Kết quả là, chất lượng của một nhóm sản phẩm được chọn đã được cải thiện đáng kể, như: đèn CFL công suất cao, các choá đèn chiếu sáng, chấn lưu cho các đèn huỳnh quang và một vài trong số đó đã giúp các nhà sản xuất có thể đạt được chứng nhận hiệu suất quốc gia và quốc tế cho sản phẩm của mình

GS. TS.  PRAMOHT UNHAVAITHAYA và GS. TS.  GUAN FUMIN, chuyên gia tư vấn quốc tế, khảo sát thực trạng sản xuất và tiến hành trợ giúp kỹ thuật cho công ty bóng đèn phích nước Rạng đông (RALACO) nhằm nâng cao chất lượng đèn huỳnh quang compact công suất lớn.
Dự án VEEPL cũng hỗ trợ cho các phòng thí nghiệm hiện có ở Việt Nam trong việc nâng cấp thiết bị kiểm chuẩn để có thể cung cấp các dịch vụ thí nghiệm kiểm chuẩn đáng tin cậy cho các nhà sản xuất trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, để đáp ứng yêu cầu từ MOIT, dự án VEEPL đã thuê chuyên gia nghiên cứu xây dựng “Kế hoạch đầu tư xây dựng phòng thí nghiệm và chứng nhận quốc gia nhằm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về thử nghiệm thiết bị chiếu sáng theo các quy trình và tiêu chuẩn quốc tế”.

Những vấn đề cần được xử lý:
Trong khi các nhà sản xuất đánh giá rằng, sự hỗ trợ kỹ thuật của dự án VEEPL trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm là rất có ý nghĩa. Hỗ trợ của dự án VEEPL cho việc phát triển công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm, một mặt còn là yếu tố dẫn đến sự thay đổi của các nhà sản xuất trong nước, điều đó chỉ ra rằng, không có dự án VEEPL thì những thay đổi tích cực này sẽ không thể bền vững trong tương lai.
Vẫn có một số vấn đề cần được xử lý nhằm đảm bảo rằng các nhà sản xuất trong nước đóng vai trò quan trọng trong việc chuyển đổi thị trường theo hướng chiếu sáng hiệu suất cao, cụ thể như sau:
• Thiếu một tầm nhìn rõ ràng về việc làm sao để ngành sản xuất thiết bị chiếu sáng có thể phát triển trong một tương lai gần. Vẫn chưa có thông tin liên quan đến việc ngành sản xuất thiết bị chiếu sáng sẽ phản ứng như thế nào đối với thị trường mới nổi cho các sản phẩm hiệu suất cao. Bởi vậy rất khó khăn cho các nhà lập chính sách, những người cần biết nhu cầu phát triển công nghệ trong bối cảnh lợi ích quốc gia (đối với việc bảo tồn năng lượng và làm giảm biến đổi khí hậu)
• Thiếu năng lực quốc gia trong việc nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ chiếu sáng.  Năng lực R&D của ngành công nghiệp này tại Việt Nam chưa được biết đến và còn yếu. Phần lớn nhân viên kỹ thuật và các kỹ sư chuyên ngành công nghệ chiếu sáng đang làm việc trong các nhà máy. Chỉ có một vài viện nghiên cứu như IMS và HUT thể hiện có kinh nghiệm trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, hầu hết nhân viên kỹ thuật làm việc cho các nhà sản xuất trong nước không có cơ hội được đào tạo đầy đủ hoặc tiếp xúc với những công nghệ chiếu sáng mới nhất.
• Thiếu chính sách khuyến khích các nhà sản xuất trong nước đầu tư vào lĩnh vực R&D thiết bị chiếu sáng hiệu suất cao. Mặc dù dự án VEEPL đã chỉ ra khoản lợi nhuận thu về là rất lớn từ việc đầu tư nâng cao chất lượng  sản phẩm, một số người cho rằng, không có các chính sách khuyến khích để các cơ sở sản xuất trong nước thực hiện đầu tư nghiêm túc trong lĩnh vực R&D phục vụ chiến lược kinh doanh dài hạn của họ.
• Không có đầu tư vốn công cộng hoặc chính sách công cho việc cải tiến công nghệ sản xuất thiết bị chiếu sáng. Thiết bị chiếu sáng là hàng hoá tư nhân. Tuy nhiên, tiết kiệm năng lượng và giảm khí thải CO2 từ việc tiết kiệm này sẽ mang lại lợi ích cho toàn xã hội. Bởi vậy, đầu tư công ích cho việc phát triển công nghệ hiệu suất cao để giúp các nhà máy sản xuất ra thiết bị hiệu quả hơn phục vụ nhu cầu thị trường là điều có thể hiểu được. Ở Việt Nam vẫn chưa thực hiện được điều này.
Từ bối cảnh nêu trên, dự án VEEPL nhận thấy có một nhu cầu thiết yếu về đầu tư mang tính chiến lược và dài hạn từ phía chính phủ về nâng cao năng lực của Việt Nam trong phát triển công nghệ sản xuất nguồn sáng cũng như các thiết bị phụ trợ để duy trì một thị trường mạnh cho các sản phẩm chiếu sáng công cộng hiệu suất cao và tính cạnh tranh của nghành chiếu sáng trong nước.
Do đó, điều quan trọng là toàn bộ các thông tin và dữ liệu cần thiết phải được thu thập, phân tích làm cơ sở tư vấn chiến lược và đề xuất chính sách liên quan tới các bên tham gia, bao gồm: các nhà sản xuất trong nước, viện nghiên cứu, các cơ quan nhà nước chịu trách nhiệm phát triển công nghệ và biến đổi khí hậu.
Đối tượng tiến hành đánh giá R&D là công nghệ chiếu sáng Việt Nam và đưa ra những đề xuất chiến lược nhằm đảm bảo đầu tư dài hạn trong việc phát triển công nghệ cho ngành  chiếu sáng hiệu suất cao tại Việt Nam.
Trung tâm Nghiên cứu – Tư vấn Chiếu sáng Đô thị (ULC) đã được Dự án Chiếu sáng Công cộng Hiệu suất cao tại Việt Nam (VEEPL) lựa chọn làm đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn để thực hiện hợp đồng phụ (mã số B16): “Xác định những bất cập trong quá trình phát triển công nghệ chiếu sáng hiện đại ở Việt Nam và đưa ra những khuyến nghị các chính sách hỗ trợ đổi mới, phát triển công nghệ chiếu sáng hiệu suất cao”.

Cập nhật mới nhất lúc : 12 : 39 : 35, 29 / 06 / 2010